Στο καφενείο του χωριού η κουβέντα πάει πάντα στο ίδιο σημείο: «Εμάς τους μικρούς μας αφορά αυτό με τα δελτία ή όχι;».

Η απάντηση είναι: εξαρτάται από το καθεστώς σου. Και επειδή ο καθένας έχει ακούσει κάτι διαφορετικό, ας τα πούμε καθαρά.

Σε αυτό το άρθρο θα δεις τι ισχύει για τους αγρότες ειδικού καθεστώτος με το ψηφιακό δελτίο αποστολής, το myDATA και τις λαϊκές αγορές, τι άλλαξε στις 12 Οκτωβρίου 2026, και πότε πρέπει να ανησυχήσεις.

Ειδικό ή κανονικό καθεστώς; Η διαφορά απλά

Ο αγρότης στο ειδικό καθεστώς ΦΠΑ δεν τηρεί βιβλία και δεν κάνει περιοδικές δηλώσεις ΦΠΑ. Δεν «κατεβάζει» ΦΠΑ από τα τιμολόγια που πληρώνει. Αντί γι’ αυτό, παίρνει πίσω ένα ποσό ΦΠΑ κατ’ αποκοπή, δηλαδή ως ποσοστό πάνω στις πωλήσεις του.

Ο αγρότης στο κανονικό καθεστώς δουλεύει σαν κάθε επιχείρηση: κόβει τιμολόγια, κάνει δηλώσεις ΦΠΑ, έχει ηλεκτρονικά βιβλία και στέλνει όλα τα παραστατικά στο myDATA.

Τα περισσότερα μικρά οικογενειακά περιβόλια στην Ημαθία είναι στο ειδικό καθεστώς. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι «δεν σε αφορά τίποτα».

Ψηφιακό δελτίο αποστολής: εκδίδω ή όχι;

Αυτή είναι η ερώτηση που ακούμε συχνότερα. Η απάντηση για το ειδικό καθεστώς είναι απλή:

Ο αγρότης ειδικού καθεστώτος δεν εκδίδει ψηφιακό δελτίο αποστολής για τις πωλήσεις του. Είναι απαλλαγμένος.

Τι γίνεται τότε όταν φέρνεις τα ροδάκινα στο συσκευαστήριο ή στον έμπορο;

  • Αυτός που παραλαμβάνει (έμπορος, συνεταιρισμός, συσκευαστήριο) εκδίδει Δελτίο Ποσοτικής Παραλαβής.
  • Αν ο έμπορος έρθει να φορτώσει από το κτήμα σου, εκείνος εκδίδει το δελτίο αποστολής με την ένδειξη «Αντίστροφη Διακίνηση», ακόμα κι αν μεταφέρεις τα προϊόντα με το δικό σου αυτοκίνητο.

Άρα το χαρτί το κόβει ο αγοραστής. Εσύ όμως πρέπει να ξέρεις τι κόβεται, γιατί αυτό είναι που θα δει η ΑΑΔΕ για τις πωλήσεις σου.

Μεταφέρεις από το ένα χωράφι στο άλλο;

Για μετακινήσεις ανάμεσα στα δικά σου κτήματα και στις αποθήκες σου, σε απόσταση κάτω από 10 χιλιόμετρα, δεν χρειάζεται ψηφιακό δελτίο αποστολής. Δεν έχει σημασία αν οι χώροι είναι δηλωμένοι ή όχι.

Τι άλλαξε στις 12 Οκτωβρίου 2026

Το ψηφιακό δελτίο αποστολής μπήκε σε φάσεις:

Φάση Από πότε Τι σημαίνει
Α΄ φάση 1/12/2025 Υποχρεωτικό για όλους τους υπόχρεους
Β΄ φάση 12/10/2026 Υποχρεωτική καταγραφή φόρτωσης, μεταφόρτωσης και παραλαβής
Λαϊκές αγορές (συγκεντρωτικό δελτίο) 12/10/2026 Τέλος το χειρόγραφο, μόνο ψηφιακό

Δηλαδή από τις 12 Οκτωβρίου 2026 η ψηφιακή διακίνηση είναι πλήρης, και για τις λαϊκές τελείωσαν τα χειρόγραφα.

Πουλάς σε λαϊκή; Εδώ σε αφορά

Για τη μεταφορά προϊόντων σε λαϊκή αγορά χρειάζεται Συγκεντρωτικό Δελτίο Αποστολής. Μέχρι τις 11 Οκτωβρίου 2026 επιτρεπόταν να είναι χειρόγραφο. Από τις 12 Οκτωβρίου είναι υποχρεωτικά ψηφιακό.

Μερικές πρακτικές λεπτομέρειες που λύνουν απορίες:

  • Ό,τι δεν πουλήθηκε επιστρέφει με το ίδιο συγκεντρωτικό δελτίο. Μόλις φτάσεις πίσω στην αποθήκη, εκδίδεται δελτίο ποσοτικής παραλαβής.
  • Αν πας σε πολλές λαϊκές χωρίς να γυρίσεις στη βάση σου, τις γράφεις όλες στο αρχικό συγκεντρωτικό δελτίο.
  • Αν χαθεί η σύνδεση στο ίντερνετ, η πώληση δεν σταματάει. Το παραστατικό εκδίδεται με ένδειξη ότι δεν υπήρχε σύνδεση και διαβιβάζεται όταν επανέλθει.

Και το myDATA;

Για τον αγρότη ειδικού καθεστώτος τα πράγματα είναι πιο απλά απ’ όσο φοβάσαι. Δεν χρειάζεται να διαβιβάζει τιμολόγια στο myDATA. Τα τιμολόγια αγορών του (καύσιμα, φάρμακα, λιπάσματα) τα ανεβάζει ο προμηθευτής, οπότε είναι ήδη εκεί όταν τα δώσεις στον λογιστή.

Η κύρια υποχρέωση που μένει είναι η ετήσια συγκεντρωτική κατάσταση εξόδων.

Ο αγρότης κανονικού καθεστώτος έχει τις υποχρεώσεις κάθε επιχείρησης: διαβιβάζει έσοδα, χαρακτηρίζει έξοδα, τηρεί ηλεκτρονικά βιβλία. Συνήθως μέσω του λογιστή του ή μιας εφαρμογής.

Έχει συζητηθεί να μπουν περισσότερες υποχρεώσεις myDATA και στο ειδικό καθεστώς. Μέχρι να ανακοινωθεί επίσημα κάτι, ισχύει ό,τι περιγράψαμε. Αν αλλάξει, θα το δεις πρώτα εδώ.

Και ο ΕΦΚΑ;

Πολλοί ρωτάνε αν οι αγρότες ειδικού καθεστώτος πληρώνουν ΕΦΚΑ. Δεν υπάρχει μία απάντηση για όλους. Εξαρτάται από το αν είσαι κατ’ επάγγελμα αγρότης, από το αν έχεις και άλλη ασφάλιση (π.χ. μισθωτός ή συνταξιούχος) και από τα έσοδά σου.

Εδώ δεν θέλουμε να σου πούμε κάτι γενικό που μπορεί να είναι λάθος για τη δική σου περίπτωση. Είναι από τα θέματα που αξίζει να τα δει ένας λογιστής με τα δικά σου στοιχεία μπροστά του.

Τα λάθη που κοστίζουν σε έναν αγρότη ειδικού καθεστώτος

Δεν ελέγχεις τι γράφει ο έμπορος. Το δελτίο ποσοτικής παραλαβής και το παραστατικό του αγοραστή είναι αυτά που δείχνουν τις πωλήσεις σου. Αν οι ποσότητες ή οι τιμές είναι λάθος, μπορεί να επηρεάσουν και την επιστροφή ΦΠΑ σου.

Χάνεις τιμολόγια αγορών. Ναι, ο προμηθευτής τα ανεβάζει. Αλλά αν αγοράσεις χωρίς παραστατικό, δεν υπάρχει πουθενά.

Δεν ξέρεις πότε πρέπει να αλλάξεις καθεστώς. Αν αυξηθούν πολύ οι πωλήσεις ή αλλάξει ο τρόπος που δουλεύεις, το ειδικό καθεστώς μπορεί να μη σου ταιριάζει πια. Αυτό είναι λογαριασμός που θέλει νούμερα, όχι «έτσι το έκανε και ο γείτονας».

Μένεις στα χειρόγραφα στη λαϊκή. Από τις 12 Οκτωβρίου 2026 δεν επιτρέπονται.

Μια μέρα συγκομιδής, βήμα βήμα

Για να γίνει πιο καθαρό, ας πάρουμε μια συνηθισμένη μέρα τον Ιούλιο.

  1. Το πρωί γεμίζεις τελάρα με ροδάκινα στο κτήμα.
  2. Αν τα πας σε μια αποθήκη σου που είναι κοντά (κάτω από 10 χιλιόμετρα), δεν χρειάζεσαι δελτίο.
  3. Το απόγευμα τα πας στο συσκευαστήριο. Εκεί τα ζυγίζουν και το συσκευαστήριο εκδίδει δελτίο ποσοτικής παραλαβής.
  4. Αργότερα, όταν κλείσει η τιμή, ο αγοραστής εκδίδει τιμολόγιο αγοράς στο όνομά σου.
  5. Εσύ κρατάς αντίγραφα από όλα και τα δίνεις στον λογιστή σου.

Αν ο έμπορος έρθει να φορτώσει ο ίδιος από το κτήμα, το βήμα 3 αλλάζει: εκείνος κόβει δελτίο αποστολής με «Αντίστροφη Διακίνηση». Τα υπόλοιπα μένουν ίδια.

Το ντοσιέ που σε σώζει

Ο αγρότης ειδικού καθεστώτος δεν τηρεί βιβλία, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι δεν κρατάει χαρτιά. Ένα απλό ντοσιέ για κάθε χρονιά λύνει τα περισσότερα προβλήματα:

  • Τα δελτία ποσοτικής παραλαβής από συσκευαστήρια και εμπόρους.
  • Τα τιμολόγια αγοράς που σου εκδίδουν οι αγοραστές.
  • Τα τιμολόγια για εφόδια: λιπάσματα, φάρμακα, καύσιμα, ανταλλακτικά.
  • Τη δήλωση ΟΣΔΕ της χρονιάς.
  • Ό,τι έχεις για ενισχύσεις και αποζημιώσεις (π.χ. ΕΛΓΑ).

Όταν έρθει η ώρα για επιστροφή ΦΠΑ ή φορολογική δήλωση, δεν ψάχνεις στα συρτάρια. Και αν ποτέ σου ζητηθεί κάτι από την εφορία, το έχεις μπροστά σου.

Η επιστροφή ΦΠΑ δεν έρχεται μόνη της

Ο κατ’ αποκοπή ΦΠΑ που δικαιούσαι ως αγρότης ειδικού καθεστώτος δεν μπαίνει αυτόματα στον λογαριασμό σου. Θέλει αίτηση, με σωστά στοιχεία από τα τιμολόγια αγοράς που σου έκοψαν οι αγοραστές.

Αν κάποιο τιμολόγιο λείπει ή έχει λάθος ΑΦΜ, το ποσό που σου αναλογεί μικραίνει. Γι’ αυτό ο έλεγχος των χαρτιών του εμπόρου δεν είναι λεπτομέρεια. Είναι λεφτά.

Πότε αξίζει να σκεφτείς το κανονικό καθεστώς

Το ειδικό καθεστώς είναι απλό και βολικό. Δεν είναι όμως πάντα το πιο συμφέρον.

Ένα παράδειγμα που συναντάμε συχνά: σκοπεύεις να αγοράσεις τρακτέρ ή να φτιάξεις αρδευτικό. Στο κανονικό καθεστώς, τον ΦΠΑ που πληρώνεις σε αυτές τις αγορές μπορείς να τον συμψηφίσεις ή να τον πάρεις πίσω. Στο ειδικό, όχι.

Από την άλλη, το κανονικό καθεστώς σημαίνει βιβλία, δηλώσεις ΦΠΑ και πλήρες myDATA. Η απόφαση θέλει νούμερα για τα επόμενα χρόνια, όχι μόνο για φέτος. Είναι ακριβώς το είδος της κουβέντας που κάνουμε με τους αγρότες που μας εμπιστεύονται.

Τι να ρωτήσεις τον έμπορο ή το συσκευαστήριο

Δεν χρειάζεται να γίνεις λογιστής. Αρκούν τρεις ερωτήσεις κάθε φορά που παραδίδεις:

  • «Θα μου δώσετε αντίγραφο του δελτίου παραλαβής;»
  • «Πότε θα κόψετε το τιμολόγιο αγοράς και με ποια τιμή;»
  • «Είναι σωστός ο ΑΦΜ μου στα χαρτιά σας;»

Αν οι απαντήσεις είναι «ναι, σύντομα, ναι», είσαι εντάξει. Αν ακούσεις «θα δούμε», σημείωσέ το και πες το στον λογιστή σου.

Συχνές ερωτήσεις

Οι αγρότες ειδικού καθεστώτος εκδίδουν ψηφιακό δελτίο αποστολής;

Όχι, για τις πωλήσεις τους είναι απαλλαγμένοι. Ο παραλήπτης εκδίδει Δελτίο Ποσοτικής Παραλαβής ή, αν φορτώνει από το κτήμα, δελτίο αποστολής με την ένδειξη «Αντίστροφη Διακίνηση».

Τι άλλαξε στις 12 Οκτωβρίου 2026;

Ξεκίνησε η Β΄ φάση του ψηφιακού δελτίου αποστολής (φόρτωση, μεταφόρτωση, παραλαβή) και το συγκεντρωτικό δελτίο αποστολής για τις λαϊκές έγινε υποχρεωτικά ψηφιακό.

Χρειάζομαι δελτίο για να πάω προϊόντα από το χωράφι στην αποθήκη μου;

Όχι, αν πρόκειται για μετακίνηση ανάμεσα στους δικούς σου χώρους σε απόσταση κάτω από 10 χιλιόμετρα.

Οι αγρότες ειδικού καθεστώτος στέλνουν τιμολόγια στο myDATA;

Όχι. Τα τιμολόγια αγορών τα διαβιβάζει ο προμηθευτής. Η βασική υποχρέωση του αγρότη ειδικού καθεστώτος είναι η ετήσια συγκεντρωτική κατάσταση εξόδων.

Πληρώνουν ΕΦΚΑ οι αγρότες ειδικού καθεστώτος;

Εξαρτάται από την περίπτωση: αν είσαι κατ’ επάγγελμα αγρότης, αν έχεις άλλη ασφάλιση, και από τα έσοδα. Θέλει έλεγχο με τα δικά σου στοιχεία.

Ποιος εκδίδει το τιμολόγιο όταν πουλάω τα προϊόντα μου;

Για τον αγρότη ειδικού καθεστώτος, το τιμολόγιο αγοράς το εκδίδει ο αγοραστής (έμπορος, συνεταιρισμός ή συσκευαστήριο) στο όνομα του αγρότη.

Θες έναν λογιστή που ξέρει τους αγρότες της περιοχής;

Το γραφείο μας είναι στη Βέροια από το 2001. Δουλεύουμε με παραγωγούς της Ημαθίας που ξέρουν το περιβόλι τους απ’ έξω, αλλά δεν έχουν χρόνο να διαβάζουν εγκυκλίους της ΑΑΔΕ τον Ιούλιο, στη μέση της συγκομιδής.

Αναλαμβάνουμε επιστροφή ΦΠΑ, ετήσια κατάσταση, έλεγχο των παραστατικών που κόβουν οι έμποροι, και σου λέμε έγκαιρα αν σε συμφέρει να αλλάξεις καθεστώς. Στείλε μας ένα μήνυμα και πες μας τι καλλιεργείς.

Θέλω λογιστή για αγρότες

Δες τις υπηρεσίες για αγρότες και τις υπηρεσίες για επιχειρήσεις αν είσαι στο κανονικό καθεστώς.